Osakidetzak eta Biosistemak elkarteak osasun-alfabetizazioko programa bat bultzatu dute gazteentzat
Ekimen hau Europan gaixotasun kardiobaskularren eta diabetesaren karga murriztea helburu duen JACARDI proiektuaren barruan kokatzen da.
Biosistemak Institutua, Osakidetzarekin lankidetzan, nerabeen eta gazteen artean osasun-alfabetizazioa indartzera bideratutako programa berritzaile baten buru da Euskadin. Ekimen hau JACARDI Europako Ekintza Bateratuaren esparruan garatzen da. EU4Health programak finantzatzen du, eta Europan gaixotasun kardiobaskularren eta diabetesaren karga murriztea du helburu.
Biosistemak zeregin estrategikoa du JACARDIn, ez bakarrik Euskadi ordezkatzen duen erakunde gisa, baita osasun-alfabetizazioan oinarritutako lan-paketearen kolider gisa ere. Posizio horretatik, Institutuak Europako 13 herrialdetako 25 piloturi ematen die laguntza, osasun-alfabetatzea hobetzeko banakako mailan eta biztanlerian, eta, gainera, Euskadin esku-hartze horren inplementazioa gidatzen du.
Informatutako erabakiak hartzea
JACARDI proiektuak osasun publikoaren prebentzioaren eta osasunaren sustapenaren erronka handienetako bat jorratzen du: nerabeei eta gazteei beren eguneroko bizitzan osasunari, baliabideei eta zerbitzuei buruzko informazioa eskuratzeko, ulertzeko, ebaluatzeko eta erabiltzeko aukera emango dieten tresnak ematea. Ezagutzak transmititzeaz gain, osasun-alfabetatzeak esan nahi du pertsonak gaitzea zenbait alderdiri buruzko erabaki informatuak hartzeko, hala nola elikadurari, jarduera fisikoari edo osasun-zerbitzuen erabilerari buruz, haien egungo eta etorkizuneko osasunean eragin zuzena izanik.
Testuinguru horretan, JACARDIren ikuspegiak nerabeak eta gazteak prozesuaren erdigunean jartzearen alde egiten du, beren benetako behar eta interesetara egokitutako irtenbideak eta baliabideak diseinatu eta garatzea ahalbidetzen duten metodologia parte-hartzaileen bidez. Proiektuak nazioarteko erreferentziazko ereduak barne hartzen ditu, hala nola Osasunaren Mundu Erakundeak garatutakoa eta Ophelia metodologia, herritarrekiko baterako sorkuntzan eta ekitate-ikuspegiaren integrazioan oinarrituta.
Ekitatera bideratutako ikuspegia
Euskadin egiten ari den lanari esker, azpi-populazio horrek osasun-informazioa eskuratzeko eta erabiltzeko oztopo garrantzitsuak identifikatu ahal izan dira, hala nola osasunari buruzko edukiak edo informazioa interpretatzeko zailtasuna, informazio-gainkarga edo iturri jakin batzuekiko konfiantzarik eza. Aldi berean, prozesu parte-hartzailea konponbide egokituen baterako sorkuntza errazten ari da, komunikazio-modu berriak, ekimen komunitarioak eta tresna digital eskuragarriagoak barne.
Proiektuak, gainera, ekitatean oinarritutako ikuspegi garrantzitsua du, eta aitortzen du gizarte-, ekonomia- eta kultura-baldintzatzaileek eragin nabarmena dutela nerabeek eta gazteek ohitura osasungarriak hartzeko duten gaitasunean. Ildo horretan, osasun-alfabetizazioko programaren helburua da Osakidetzak eskaintzen dituen baliabideak eta zerbitzuak inklusiboak, eskuragarriak eta transferigarriak izango direla bermatzea, eta, era horretan, osasun-arloko desberdintasunak txiki-txikitatik murriztea.
Prozesu horretarako guztirako, erakunde eta entitate komunitarioen lankidetza eta parte-hartzea, udaletako, ikastetxeetako, lanbide-heziketako edo elkarteetako gazte-zerbitzuak barne, funtsezkoa izaten ari da prozesuaren hasieratik azken erabiltzaileen benetako parte-hartzea lortzeko.
Euskadin lortutako emaitzak JACARDIren Europako esparruan partekatutako ikaskuntzaren parte izango dira, eta beste testuinguru batzuetan erreplikatu edo egokitu daitezkeen jardunbide egokiak identifikatzen lagunduko dute.
Osasun Publikoari buruzko 2026ko Europako Konferentzia
Lan honek, gainera, nazioarteko proiekzio nabarmena izango du. Pilotuaren aurrerapenak Osasun Publikoaren 2026ko Europako Konferentzian (EPH 2026) aurkeztuko dira. Konferentzia Bilbon egingo da, azaroaren 11tik 13ra, Irati Erreguerena Biosistemak Europako proiektuen ikertzaile eta kudeatzaileak gidatutako ahozko komunikazio baten bidez.
“Gazteak ardatz dituen osasun-alfabetizazioko programa baten baterako diseinua, Euskal Autonomia Erkidegoan transmititu ezin diren gaixotasunen ekitatea eta prebentzioa lantzeko” izeneko komunikazioak 400 gazte baino gehiagoren osasun-alfabetizazioaren azterketa kuantitatiboa eta 140 pertsonak baino gehiagok parte hartu duten baterako diseinu-prozesu zabala konbinatu dituen ikerketa-prozesuaren emaitzak biltzen ditu, gazteei zuzendutako alfabetatze-programak garatzeko ikuspegi parte-hartzailea sendotuz.
