Euskarazko testaren fidagarritasuna eta baliozkotasuna berresten dira inhalagailuetan jarraibide eta teknika egokia ebaluatzeko
Daniela Mestrek, Biomedikuntzan doktore eta Biosistemak erakundeko ikertzaileak, lehen egile gisa sinatu du “Patient Preference and Adherence” aldizkarian argitaratutako artikulu batean.
Institutuak “Validation of Basque Test of Adherence to Inhalers in Asthma and Chronic Obstructive Pulmonary Disease” artikulu zientifikoa argitaratu du Patient Preference and Adherence aldizkarian, asma eta biriketako gaixotasun buxatzaile kronikoa (BGBK) duten pertsonek agindutako jarraibideari jarraitzen dioten eta inhalagailuak hartzeko teknika egokia aplikatzen duten ebaluatzeko.
Daniela Mestre Biologia Molekularrean eta Biomedikuntzan doktorea eta Biosistemak-eko gaixotasun kronikoetako osasun-zerbitzuetako taldeko ikertzailea da, eta Miren Orive (Psikologian doktorea EHUko Euskal Herriko Unibertsitatean), Amaia Bilbao-González (bioestatistika Bilbao-Basurto-Osakidetza ESIn eta ikertzailea Biosistemak-en), Nerea González-Hernández (psikologian doktorea talde berean), José M. Quintana (Barrualde-Galdakao-Osakidetza ESIn), ikertzaile nagusia, María Gascón (bioestatistika Bioaraban), Sandra Dorado-Arenas eta Amaia Aramburu (pneumologoak Barrualde-Galdakao-Galdakao-Galdakaoko ESIn)
Test erraza, baliozkoa eta fidagarria euskaraz
Azterlanean Barrualde-Galdakao ESIko arnasketa-kontsultetako 398 paziente euskaldun sartu ziren: 249 asma dutenak eta 149 BGBK dutenak. Euskarazko 10 galderako test honek oso fidagarria eta baliagarria dela erakutsi zuen, agindutako jarraibideari jarraitzen ez diotenak edo arnasteko teknika behar ez bezala aplikatzen dutenak identifikatzeko. Sintoma larrienak edo ohiko krisiak zituzten pazienteek puntuazio hobea lortu zuten, eta horrek esan nahi du atxikidura handiagoa eta emaitza hobeak izan zituztela, eta testa eguneroko kontsultan erabilgarria dela berretsi zuten.
% 30ek baino gehiagok gaizki erabiltzen zituen inhalagailuak, batez ere asma zuten pazienteak, eta horrek arazo horiek detektatzearen garrantzia erakusten du. Orain, Euskadiko medikuei test hau euskaraz erabiltzea gomendatzen zaie, paziente batek inhalagailua ondo erabiltzen duen azkar jakiteko eta bere hizkuntzan aholku praktikoak emateko. Horrek, batez ere, arnasketa-arazo kronikoak dituzten paziente euskaldunei egiten die mesede, arreta gertuagokoa eta gure errealitatera egokitua eginez.
Osakidetzak finantzatu du proiektua, euskararen erabilera sustatzeko eta ezartzeko beharretik sortu baita, euskararen erabilera normalizatzeko bere araudiak eta plan estrategikoek jasotzen dutenaren arabera. Gainera, Lehen Mailako Arretako, Kronikotasuneko eta Osasunaren Sustapeneko Ikerketa Sarearen (RICAPPS) esparruan egin zen lana, Carlos III .a Osasun Institutuak finantzatuta, Osasun Emaitzetara Bideratutako Ikerketa Sareen Programaren (RICORS) barruan. Programa horren helburua da emaitzak praktika klinikora eta osasun-zerbitzuetako erakundeetara transferitzea, herritarren osasun-arretaren hobekuntza bermatuz.
Artikuluaren erreferentzia:
Mestre D, Orive M, Gascón M, Bilbao-González A, González-Hernández N, Dorado-Arenas S, Aramburu A, Quintana JM; Osakidetza-Respiratory translation HRQoL group. Validation of Basque “Test of Adherence to Inhalers” in Asthma and Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Patient Prefer Adherence. 2025 Dec 12; 19: 4051-4061. doi: 10.2147/PPA.S548109.
