Izena: Euskadiko gehiegizko pisuaren eta obesitatearen azterketa: lotutako faktoreak, eragin sanitarioa eta prebentzioa.

Iraupena: 16 hilabete (2026-2027/04/30).

Deskribapena:

Gehiegizko pisua eta obesitatea, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) hartualdiaren eta kaloria-gastuaren arteko desorekaren ondorioz osasunarentzat kaltegarria den gantz gehiegi metatzea bezala definitzen dituenak, osasun publikoko arazo larria dira, bai mundu mailan, bai Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE). Bere prebalentzia gero eta handiagoa da eta desberdintasun sozioekonomiko handiak ditu. Faktore anitzeko fenomenoa da, ingurune obesogenikoei eta faktore psikosozialei lotua, eta kutsagarriak ez diren gaixotasunen arriskua (ENT), desgaitasuna, heriotza-tasa eta osasun-kostuak areagotzen ditu.

Hala ere, neurri handi batean, prebenigarria eta erabilgarria da, sektore anitzeko politika eta neurrien bidez, herritarren artean ohitura osasungarriak sustatzeko. Testuinguru horretan, beharrezkoa da gehiegizko pisuaren eta obesitatearen funtsezko osagaien azterketan sakontzea, bai eta azpi-populazioen berariazko premien azterketan ere, eta gaur egun osasun-sisteman duten eta etorkizunean izango duten eragina eta jasangarritasuna ebaluatzea, osasun publikoan erabakiak hartzeko orientabidea eta laguntza emateko.

Helburua: EAEko gehiegizko pisuarekin eta obesitatearekin lotutako determinatzaileak eta konplikazioak aztertzea eta epe ertain eta luzera osasun-sisteman duten eragina ebaluatzea, ebidentzian oinarritutako estrategiak identifikatzeko, horien eragina murrizteko eta bizi-estilo osasungarriak sustatzeko.

Helburu espezifikoak:

  • Gehiegizko pisua eta obesitatea prebenitzera bideratutako estrategiak, ekintza komunitarioak eta sektore arteko politikak identifikatzea, baita horiek ezartzeko beharrezkoak diren funtsezko eragileak ere.
  • EAEko gehiegizko pisuari eta obesitateari lotutako arrisku-faktore nagusiak eta gizarte-determinatzaileak aztertzea, azpipopulazio kalteberenak identifikatzeko.
  • EAEn gehiegizko pisuarekin eta obesitatearekin lotutako osasun-konplikazioak aztertzea, prebentzio-neurri egokiak eta esku-hartze egokiak zehazteko.
  • EAEko gehiegizko pisuari eta obesitateari lotutako osasun-baliabideen erabilera ebaluatzea, osasun-sisteman duen eragin sanitarioa eta ekonomikoa neurtzeko.
  • EAEn gehiegizko pisuak eta obesitateak epe ertain eta luzera izan duen bilakaera eta osasun-sistemaren iraunkortasunean izan duen eragina balioestea.
  • Osasun publikoaren esparruan erabakiak hartzea babesten duten gehiegizko pisuari eta obesitateari buruzko ebidentzia eta gomendioak ematea.

Diseinua: Behaketa-azterketa atzera begirakoa. Osakidetza-Euskal Osasun Zerbitzuaren eta Osasun Sailaren ikuspegitik egingo da lana, eta azterketaren helburu guztiak lortzeko, estrategia analitiko hau zabalduko da:

  • Literaturaren berrikuspena: Eskura dagoen ebidentzia zientifikoaren berrikuspen narratibo bat egingo da, gehiegizko pisua eta obesitatea ikuspegi integral batetik testuinguruan jartzeko, eta egoera horren garapenari lotutako determinatzaile nagusiak, ondorio kliniko garrantzitsuenak eta egoera hori prebenitzera eta lantzera bideratutako esku-hartze, estrategia, ekintza eta politika nagusiak identifikatuko dira.
  • Prebalentziaren analisia: Gainpisuaren eta obesitatearen prebalentzia neurtu eta alderatuko da Euskal Autonomia Erkidegoko Osasun Inkestatik (EAEOI) lortutako datuekin, osasun-sistemak identifikazioan dituen erronkak aztertzeko, eta populazio-mailan detektatzen lagunduko duen iragartzeko eredu bat garatuko da.
  • Funtsezko osagaien analisia: EAEko biztanleriaren gehiegizko pisuari eta obesitateari lotutako funtsezko osagaiak aztertuko dira, arrisku-faktoreak eta gizarte-determinatzaileak, konplikazioak eta osasun-baliabideen erabilera eta lotutako kostuak barne.
  • Epe luzeko eraginaren azterketa: Simulazio-eredu bat garatu eta baliozkotuko da, epe ertain eta luzera, bai gehiegizko pisuaren eta obesitatearen kargaren bilakaera, bai osasun-sisteman duen eragina balioesteko.
  • Gomendioak: EAEko biztanlerian gehiegizko pisua eta obesitatea prebenitzeko eta modu integralean jorratzeko gomendioak egingo dira.

Parte-hartzaileak:

EAEko 15 urtetik gorako pertsonak.

Babeslea: Novo Nordisk

Biosistemaren rola:

Ikertzaile nagusia eta gainerako ikertzaile-taldea Biosistemak erakundeko langileak izango dira. Azterlana garatzeko eta metodologia ezartzeko beharrezkoak diren landa-laneko lanak egiteaz arduratuko dira. Era berean, Biosistemak arduratuko da azterlanaren kudeaketaz, jardueren koordinazioaz eta lanaren garapenaren jarraipenaz..